We zijn nu nog maar enkele weken voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 8 november. Als belegger stellen we ons waarschijnlijk allemaal dezelfde vraag: Zal de controversiële Donald Trump zijn intrek nemen in het Witte Huis of krijgen we met Hillary Clinton de eerste vrouwelijke president? Als we de laatste peilingen erbij nemen, heeft Clinton een stevige voorsprong waardoor de omstreden vastgoedmagnaat geen schijn van kans meer maakt. Maar kan ze die voorsprong wel nog behouden tot begin november? De race naar het witte huis is dit verkiezingsjaar namelijk al uitermate onvoorspelbaar geweest. Bijna elke dag duiken er nieuwe elementen op die meningen en dus stemmen kunnen beïnvloeden. Voorts moeten we er als belegger rekening mee houden dat sommige van de afgenomen peilingen helemaal niet correct kunnen zijn. Er zijn namelijk genoeg voorbeelden uit het verleden waar de uiteindelijke verkiezingsuitslag helemaal afwijkt van de prognose. Denk bijvoorbeeld maar aan Brexit. De financiële wereld ging, door de gunstige peilingen, ervan uit dat de Britten voor “remain” zouden stemmen waardoor ze geen voorzorgsmaatregelen hadden genomen. Met alle gevolgen van dien. De markten doken pijlsnel naar beneden.

screenshot_517

Daarom is het als belegger verstandig om met alles rekening te houden. En dan moeten we ook kijken naar een scenario waarin Donald Trump beter begint te scoren in de peilingen of alsnog, in extremis, de verkiezingen wint. In deze tweedelige reeks ga ik eerst wat dieper ingaan op de Amerikaanse jobmarkt en maak ik de vergelijking met Brexit. In een volgende post ga ik het dan hebben over welke investeringen handig kunnen zijn om te profiteren van het uiteindelijke resultaat. Maar eerst proberen we dus in de huid van de hardwerkende Amerikaan te kruipen.

De ondergang van de Amerikaanse industrie

Als u er nog aan twijfelt of de digitale economie de traditionele gaat voorbij snellen, dan kan ik u enkel dit zeggen: de trein heeft het station verlaten en gaat niet meer stoppen. We zitten midden in een nieuwe industriële revolutie en we worden er dagelijks mee geconfronteerd. Jobs gaan verloren bij bedrijf X. Bedrijf Y verplaatst dan weer zijn productie naar land Z. Kortom, deze revolutie heeft een enorme impact op onze economie en de maatschappij.

Robots nemen alsmaar meer de plaats in van de werkende man of vrouw. Autoproducenten zijn bijvoorbeeld bezig met het ontwikkelen van zelfrijdende auto’s. Sta er maar eens bij stil hoeveel jobs daarbij verloren zouden gaan. Denk bijvoorbeeld aan al de taxibestuurders in New York of Washington DC. Of aan al de Uber bestuurders die onlangs een extra bron van inkomsten hebben gevonden. Vrachtwagenbestuurders, pakjesbezorgers noem maar op. Heel wat mensen rijden de dag van vandaag rond om de kost te verdienen. Eens de zelfrijdende auto een feit is, zullen heel wat personen hun job verliezen. Natuurlijk niet iedereen tegelijk aangezien dit een proces is die tijd nodig heeft.

Onderstaande grafiek ben ik deze week tegengekomen in een rapport van Bank of America. Hier kan je perfect zien wat ik wil bedoelen. Sinds de komst van Uber geven Amerikanen veel minder uit aan de doodgewone taxi waardoor heel wat taxichauffeurs hun job dreigen te verliezen.

screenshot_519

Het voorbeeld van de zelfrijdende auto toont perfect aan hoe snel de economie aan het veranderen is. De werkende man of vrouw is zich hier natuurlijk van bewust aangezien er velen hun job verliezen. Hun koopkracht daalt aanzienlijk en de inkomensongelijkheid stijgt enorm. Dit zien we dan ook in Amerika. Denk bijvoorbeeld aan Detroit, het ooit zo machtige en fiere Motor City waar miljoenen wagens van de band rolden. Gemonteerd door arbeiders die enorm goed hun brood verdienden en gerespecteerd werden. Dit is jammer genoeg nu verleden tijd. Uit het laatste job rapport van september bleek dat steeds meer Amerikanen hun goed betaalde industrie job verliezen. Ze werden vervangen door robots of de fabrieken sloten gewoonweg hun deuren en trokken naar landen waar de loonkosten lager liggen (Mexico).

screenshot_524

Doordat verschillende fabrieken uit Amerika wegtrekken, moeten de Amerikanen het doen met jobs die heel wat minder geld in het laatje brengen en geen perspectief op een pensioen bieden. Zoals bijvoorbeeld jobs uit de horeca. Als we helemaal terugkijken tot aan de start van de financiële crisis, stellen we vast dat er al enorm veel jobs uit de industrie verloren zijn gegaan. Deze jobs zijn voor een groot deel goed gemaakt door lager betaalde varianten. Veelal tegen een minimum loon.

screenshot_523

Vandaar ook dat steeds meer Amerikanen niet meer genoeg hebben aan één job. Wat kan wijzen op het feit dat er veel mensen het moeilijk hebben om aan dezelfde levensstandaard van een aantal jaar geleden te voldoen. Afgelopen maand was trouwens de derde maand op rij waarin we hierin een stijging zagen. Het was zelfs de 5de grootste toename in meer dan 10 jaar tijd! Het totale aantal die meer dan één job heeft staat bovendien op 7.87miljoen, het hoogste niveau sinds de financiële crisis.

screenshot_521

Aangezien er steeds meer Amerikanen noodgedwongen in de horeca werken kan het dus handig zijn om de gezondheid van de Amerikaanse horeca sector onder de loep te nemen. Hiervoor gebruik ik de Restaurant Performance Index (RPI) van augustus. Deze index wordt maandelijks samengesteld aan de hand van verwachtingen, bedrijfsresultaten en vaststellingen van restauranthouders over heel Amerika. We zien hier dat deze index terug onder 100 is gedoken. Dit wijst op een krimp in deze sector. Redenen hiervoor zijn minder bezoekers en mensen die veel minder uitgeven bij een bezoek. Logische vaststelling als je weet dat heel wat Amerikanen, door het verlies van hun goedbetaalde industrie job, aan een minimumloon werken en verschillende jobs hebben om rond te komen. Want op wat gaat u het eerst besparen? Restaurantbezoeken toch? Voor de volledigheid geef ik hier ook nog het originele rapport. Hierin staan ook nog aanwijzingen dat de toekomstverwachtingen niet zo rooskleurig ingeschat worden. Het lijkt mij dus ook maar een kwestie van tijd dat we in de nabije toekomst ook ontslagen in de horeca sector gaan zien. Met alle gevolgen van dien

screenshot_526

Het mag dus duidelijk zijn dat enorm veel doodgewone Amerikanen boos zijn over de huidige gang van zaken. Velen hebben ook het gevoel dat ze, door het verdwijnen van de industrie, hun “American dream” achterna hollen en ter plaatse blijven trappelen. Ze zijn gefrustreerd en willen verandering. Dit kan dus enorme politieke consequenties hebben waarin Joe Sixpak, de gevestigde waarden opzij schuift. En laat het nu net dat zijn waar Donald Trump zijn verkiezingsslogan rond draait.

screenshot_525

Overeenkomsten met brexit:

Een van de redenen waardoor ik denk dat Donald Trump, los van alle opgeklopte heisa, wel degelijk nog een kans maakt is het feit dat Brexit erdoor is gekomen. De overeenkomsten zijn namelijk groot:

– zelfde tijdsgeest
– het verzet tegen de gevestigde waarden
– mensen die hun goed betaalde job verliezen aan een goedkopere werkkracht
– hetzelfde vuile politieke spelletje
– het over en weer gegooi met modder
– keiharde taal van de uitdager om te benadrukken dat hij staat voor verandering

Voorts zou het kunnen da heel wat Amerikanen verbergen dat ze achter Trump staan. Net zoals dat heel wat Britten heimelijk achter de “Brexit” stonden. De reden hiervoor hoeven we eigenlijk niet ver te zoeken. De gevestigde media speelde hier een grote rol in en probeerde de publieke opinie enorm te beïnvloeden. Denk maar aan populaire Britse kranten die zich achter “bremain” schaarden en dagelijks onheilspellende toekomstprognoses publiceerden. In juni leek het soms alsof de wereld zou vergaan.

Dit zien we op dit moment dan ook bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. De media demoniseert Donald Trump enorm. Ze bestempelen zijn aanhangers als dom, onwetend, marginaal, racistisch,… Mensen houden er niet van om in een bepaald kotje geduwd te worden. En hierdoor zou het wel eens goed kunnen dat ze over hun politieke voorkeur liegen. Waardoor de peilingen een vertekend beeld kunnen geven en de markten het risico verkeerd inschatten. Maar goed, tot zover mijn visie waarom we als belegger zeker en vast nog rekening moeten houden met Donald Trump.

In mijn volgende post ga ik het zoals eerder gezegd hebben over welke sectoren of valutaparen kunnen bewegen. Tot dan!